City Retreat City Retreat

Wonen in Amsterdam · Eten & cultuur

Hollandse winterrecepten: negen klassiekers en waar je ze in Amsterdam eet

Snert zo dik dat je lepel rechtop blijft staan, stamppot met een kuiltje jus, oliebollen op oudejaarsavond. Negen traditionele gerechten met volledige recepten, de verhalen erachter, de Amsterdamse restaurants die ze goed maken en precies wat je in de supermarkt moet vragen.

  • Bijgewerkt
  • 9 volledige recepten
  • 18 min leestijd
  • Door het City Retreat-team, in Amsterdam sinds 2012

Amsterdam in de winter is niet subtiel. De grachten krijgen de kleur van tin, de wind komt van het IJ af met een hoek die je jas op de proef stelt, en eind december gaat de zon al om half vijf onder. Nieuwkomers merken dat in hun eerste november en vragen zich even af waar ze aan begonnen zijn.

Het Nederlandse antwoord staat op het fornuis. De Hollandse winterkeuken is stevig, voordelig en gebouwd op een handjevol goede ingrediënten die eenvoudig worden bereid: spliterwten, aardappelen, boerenkool, uien, rookworst, appels, boter. Het is niet bijzonder verfijnd, en Nederlanders zouden het zelfs wantrouwen als het dat wel was. Het is wel precies wat een donkere dinsdagavond nodig heeft, en het is het eten achter het woord gezellig, die onvertaalbare mix van warmte, gezelschap en kaarslicht.

Het is ook een van de snelste manieren om je thuis te voelen. Als je net bent ingetrokken in een gemeubileerd appartement in Amsterdam, doet koken wat je buren koken meer voor je gevoel erbij te horen dan welke hoeveelheid bezienswaardigheden ook. Deze gids geeft je negen gerechten in hun geheel, met de geschiedenis die ze het kennen waard maakt, plekken om eerst het echte werk te proeven en een boodschappengids voor de Nederlandse etiketten die je in de schappen tegenkomt.

Amsterdam in de winter
Winter in Amsterdam. Dit is het weer waarvoor deze recepten zijn bedacht.

De recepten

Negen Hollandse wintergerechten, van soep tot zoetigheid

De tijden zijn van begin tot eind, inclusief rusten. Kies er een en spring er meteen naartoe.

  1. SnertDikke Hollandse erwtensoep2 uur 25 min · Makkelijk
  2. BoerenkoolstamppotBoerenkool-aardappelpuree met rookworst45 min · Makkelijk
  3. Hutspot met klapstukWortel-uienpuree met langzaam gegaard rundvlees3 uur 35 min · Makkelijk
  4. HacheeRundvlees-uienstoof3 uur 25 min · Gemiddeld
  5. StoofpeertjesLangzaam gestoofde rode peertjes2 uur 45 min · Makkelijk
  6. OliebollenOudejaarsavond-donuts1 uur 50 min · Gemiddeld
  7. AppeltaartHollandse appeltaart2 uur 10 min · Gemiddeld
  8. PoffertjesKleine boekweitpannenkoekjes1 uur 15 min · Makkelijk
  9. KruidnotenGekruide Sinterklaaskoekjes38 min · Makkelijk

Wanneer eet je wat

De Hollandse winterkalender

Hollands winterfood volgt een dienstregeling. Sommige gerechten horen bij één datum, andere komen met de eerste kou en verdwijnen als de krokussen opkomen. De kalender kennen is het halve plezier, en het verklaart waarom het seizoensschap in de supermarkt elke drie weken verandert.

Hollandse winterkalender voor eten: data, gelegenheden en wat er op tafel komt
WanneerGelegenheidOp tafel
3 oktoberLeidens Ontzet, de bevrijding van Leiden in 1574Hutspot als avondeten; haring en wit brood in de ochtend
OktoberDe eerste koude avonden; oliebollenkramen gaan open; bokbierseizoenStamppot, de eerste oliebollen, bokbier
11 novemberSint Maarten: kinderen gaan met lampionnen langs de deurenSnoep en mandarijnen worden aan de deur uitgedeeld
Half novemberSinterklaas komt per boot aan in NederlandKruidnoten, speculaas, chocoladeletters, marsepein
5 decemberPakjesavond: cadeaus en gedichtenMeer van het bovenstaande, plus banketstaaf (amandelgebak) en warme chocolademelk
25–26 decemberEerste en tweede kerstdagGebraden vlees met stoofpeertjes, of gourmetten: iedereen bakt aan tafel op een klein grillplaatje
31 decemberOud en Nieuw, oudejaarsavondOliebollen en appelbeignets, daarna vuurwerk
Januari–februariDe koudste weken; schaatsen als het ijs houdtSnert, hachee, stamppot. Dit is snertweer, weer voor erwtensoep

Recept 01 · Soep · okt – mrt

Snert Dikke Hollandse erwtensoep

De soep waar je lepel in rechtop blijft staan, en onbetwist de koning van de Hollandse wintertafel.

Een kom dikke Hollandse erwtensoep (snert) met plakjes rookworst, geserveerd met roggebrood en spek

Het verhaal

Snert, formeler erwtensoep genoemd, is gemaakt van dingen die vóór de koelkast een lange winter overleefden: gedroogde spliterwten, wortelgroenten en gerookt varkensvlees. Het is minder een soep dan een stoofpot met ambities. De Nederlandse proef is bekend: een lepel die rechtop in de pan staat, moet blijven staan. Valt hij om, kook dan door.

Het is ook het eten van het ijs. Als de grachten en meren bevriezen, verschijnen langs de schaatsroutes kraampjes die koek-en-zopie heten en snert en warme chocolademelk verkopen. Het land neemt het zo serieus dat er in Groningen elk jaar een wereldkampioenschap snertkoken wordt gehouden. Maak het een dag van tevoren. De erwten blijven 's nachts vocht opnemen en de smaak wordt dieper, waardoor dit een van de weinige gerechten is waarbij luiheid en goede techniek hetzelfde zijn.

Voorbereiding
25 min
Bereiding
2 uur
Voor
6–8 kommen
Niveau
Makkelijk

Ingrediënten

  • 500 g gedroogde groene spliterwten
  • 2 liter koud water
  • 500 g krabbetjes (varkensribben) of 1 kleine varkenshoksteel
  • 150 g rookspek in één stuk
  • 1 rookworst, ongeveer 275 g
  • ½ knolselderij (ongeveer 400 g), geschild en in blokjes
  • 2 preien, gewassen en in ringen
  • 2 wortels, in blokjes
  • 1 grote ui, gehakt
  • 2 middelgrote bloemige aardappelen, in blokjes
  • 2 laurierblaadjes
  • Klein bosje bladselderij, gehakt
  • Zout en zwarte peper
  • Om te serveren: roggebrood, mosterd, dungesneden katenspek

Bereiding

  1. Spoel de spliterwten onder koud water tot het water helder blijft. Doe ze met het water, de krabbetjes, het spek en de laurierblaadjes in een grote, zware pan.
  2. Breng aan de kook en schep het schuim eraf dat bovenkomt. Zet het vuur lager en laat 45 minuten zachtjes sudderen. Roer af en toe, zodat de erwten niet aan de bodem blijven plakken.
  3. Voeg de knolselderij, prei, wortels, ui en aardappelen toe. Laat nog 45 tot 60 minuten sudderen en roer vaker naarmate het dikker wordt, tot de erwten helemaal zijn uiteengevallen.
  4. Haal de ribben en het spek eruit. Trek het vlees van de botten, snijd het spek fijn en doe beide terug in de pan. Gooi de botten en laurierblaadjes weg.
  5. Voeg de hele rookworst toe en laat hem 15 tot 20 minuten warm worden. Haal hem eruit, snijd hem in plakjes en roer de plakjes met de bladselderij terug door de soep. Breng op smaak met zout en royaal peper.
  6. Laat afkoelen en zet een nacht in de koelkast. Verwarm de volgende dag zachtjes op met een scheut water en roer vaak. Serveer met roggebrood, mosterd en katenspek.

Tip van de kok. Zout aan het eind, niet aan het begin: het spek en de rookworst kruiden de pan al tijdens het koken. Snert gaat heel goed in porties de vriezer in, en zo komen de meeste Nederlandse huishoudens januari door.

Waar je het in Amsterdam proeft

  • De Blauwe HollanderLeidsekruisstraat 28, bij het LeidsepleinEchte dikke snert, op traditionele wijze geserveerd met spek en stevig roggebrood.
  • MoedersRozengracht 251, JordaanHollandse huisgemaakte kost in een ruimte behangen met foto's van de moeders van klanten. Alleen diner, en regel van tevoren een tafel.

Recept 02 · Hoofdgerecht · okt – feb

Boerenkoolstamppot Boerenkool-aardappelpuree met rookworst

Aardappelen, boerenkool, rookworst en een plas jus. Hollandse comfortfood op zijn directst.

Boerenkoolstamppot: boerenkool-aardappelpuree met een kuiltje jus en een gerookte rookworst

Het verhaal

Stamppot betekent ruwweg "gestampte pot": aardappelen die samen met een groente worden fijngestampt. Het idee is in Nederlandse keukens ouder dan de aardappel zelf. Eerdere versies gebruikten pastinaak en andere wortelgroenten, en pas in de 18e eeuw werd de aardappel het dagelijkse basisvoedsel. De versie met boerenkool, boerenkool, is de nationale favoriet, en volgens de traditie smaakt boerenkool het best na de eerste nachtvorst.

De familie is groot. Zuurkoolstamppot gebruikt zuurkool, bij andijviestamppot wordt op het laatste moment rauwe andijvie door de puree geroerd, en hete bliksem voegt appels toe. Ze worden allemaal geserveerd met een kuiltje jus, een klein kuiltje in de puree dat met jus wordt gevuld. Nederlandse kinderen leren er een te maken voordat ze leren fietsen, of zo lijkt het.

Voorbereiding
15 min
Bereiding
30 min
Voor
4 royale borden
Niveau
Makkelijk

Ingrediënten

  • 1,2 kg bloemige aardappelen (let op "kruimig" op de zak), geschild en gehalveerd
  • 600 g gesneden boerenkool (één zak gesneden boerenkool)
  • 1 rookworst, ongeveer 275 g
  • 150 g gerookte spekjes
  • 150 ml volle melk, lauwwarm
  • 40 g boter
  • 1 eetlepel Hollandse mosterd, plus extra om te serveren
  • Vers geraspte nootmuskaat
  • Zout en zwarte peper
  • Om te serveren: jus, zure augurkjes of piccalilly

Bereiding

  1. Doe de aardappelen in een grote pan en voeg net genoeg gezouten water toe om ze nauwelijks onder te zetten. Stapel de boerenkool erop; die stoomt gaar terwijl de aardappelen koken.
  2. Breng aan de kook, leg het deksel erop en laat 20 tot 25 minuten sudderen tot de aardappelen helemaal gaar zijn.
  3. Verwarm ondertussen de rookworst in een aparte pan water dat net onder het kookpunt blijft, 15 tot 20 minuten. Laat het niet koken, anders scheurt het vel.
  4. Bak de spekjes krokant in een droge pan op middelhoog vuur. Bewaar het vet.
  5. Giet de aardappelen en boerenkool goed af, doe ze terug in de pan en stamp ze grof met de melk, boter, mosterd en een flinke ruk nootmuskaat. Schep de spekjes en een lepel van hun vet erdoor. Breng op smaak.
  6. Serveer in een bergje met een kuiltje jus in het midden, de gesneden rookworst ernaast, en mosterd en augurkjes op tafel.

Tip van de kok. Houd de puree grof. Een gladde puree geldt als een karakterfout. Voor zuurkoolstamppot vervang je de boerenkool door 500 g uitgelekte zuurkool, die je de laatste 10 minuten met de aardappelen laat meewarmen.

Waar je het in Amsterdam proeft

  • MoedersRozengracht 251, JordaanDe stamppot van het huis komt omringd door worst, spek en een gehaktbal. Er is ook een vegetarische versie.
  • 't HeemelrijckVan Woustraat 23, De PijpEen eetcafé in de buurt met de charme van oud-Amsterdam en seizoensstamppot op de kaart.

Recept 03 · Hoofdgerecht · 3 okt, daarna de hele winter

Hutspot met klapstuk Wortel-uienpuree met langzaam gegaard rundvlees

Het gerecht dat het einde van een beleg herdenkt, en dat een hele stad nog elke 3 oktober eet.

Hutspot: puree van wortel, ui en aardappel met langzaam gegaard rundvlees en mosterd

Het verhaal

Hutspot heeft het beste oorsprongsverhaal van de Nederlandse keuken. In 1574 werd Leiden al maandenlang door de Spanjaarden belegerd en de bevolking verhongerde. Toen de dijken werden doorgestoken en het Spaanse leger zich op 3 oktober terugtrok, zou een jongen genaamd Cornelis Joppenszoon in het verlaten kamp een pot stoofvlees hebben gevonden die nog warm was. De ontzettingsvloot volgde met haring en wit brood.

Leiden viert Leidens Ontzet sindsdien elk jaar op 3 oktober, met hutspot als avondeten en haring en brood die 's ochtends worden uitgedeeld. In de oorspronkelijke pot zat pastinaak in plaats van aardappelen, die de Nederlandse keukens toen nog niet hadden bereikt. De moderne versie is aardappelen, wortels en uien, met klapstuk, een stuk runderrib dat lang en langzaam moet garen en dat ruimschoots beloont.

Voorbereiding
20 min
Bereiding
3 uur 15 min
Voor
4 borden
Niveau
Makkelijk

Ingrediënten

  • 600 g klapstuk (runderrib; runderborst is een goed alternatief)
  • 1 liter water
  • 1 laurierblad, 6 zwarte peperkorrels, 1 theelepel zout
  • 1 kg bloemige aardappelen, geschild en in vieren
  • 750 g winterpeen, geschild en in blokjes
  • 400 g uien, in plakjes
  • 40 g boter
  • Zout en zwarte peper
  • Hollandse mosterd, om te serveren

Bereiding

  1. Doe het vlees met het water, laurierblad, peperkorrels en zout in een pan. Breng aan de kook, schep af, leg het deksel erop en laat 2½ tot 3 uur heel zachtjes sudderen tot het vlees zo zacht is dat het uiteenvalt.
  2. Haal het vlees eruit en houd het warm. Zeef het kookvocht en doe het terug in de pan.
  3. Voeg de aardappelen, wortels en uien aan het vocht toe en vul zo nodig aan met water, zodat de groenten er nauwelijks onder staan. Laat 25 minuten sudderen tot alles gaar is.
  4. Giet af en bewaar het kookvocht. Stamp de groenten grof met de boter en genoeg kookvocht om een zachte maar niet natte puree te krijgen. Breng goed op smaak.
  5. Snijd het vlees in plakken of trek het uiteen en serveer het op de hutspot met mosterd. Verwarm het resterende vocht en serveer het als dunne jus.

Tip van de kok. Winterpeen zijn de grote, dikke wortels die vanaf de herfst los of in kilozakken worden verkocht. Ze zijn zoeter en droger dan bospeen en geven hutspot zijn kleur. Heb je weinig tijd, dan brengt een rookworst in plaats van het rundvlees het avondeten terug tot 40 minuten.

Waar je het proeft

  • De Blauwe HollanderLeidsekruisstraat 28, bij het LeidsepleinLaat de stamppotfamilie de hele winter rouleren, inclusief hutspot met rundvlees.
  • Leiden, op 3 oktober35 minuten met de trein vanaf Amsterdam CentraalDe hele stad eet hutspot voor Leidens Ontzet, met een kermis en een optocht erbij. Een keer de reis waard.

Recept 04 · Hoofdgerecht · De hele winter

Hachee Rundvlees-uienstoof

Evenveel rundvlees als ui, een scheutje azijn en drie rustige uren.

Een braadpan met hachee, Hollandse rundvlees-uienstoof, geserveerd met rode kool en aardappelen

Het verhaal

Hachee dankt zijn naam aan het Franse hacher, fijnhakken. Het begon als een zuinige manier om gegaard vlees op te maken en maakt sinds de middeleeuwen deel uit van de Nederlandse keuken. Tegenwoordig is het een langzaam gesmoord gerecht van rundvlees en een opvallend grote hoeveelheid uien, opgefrist met azijn en gekruid met laurier, kruidnagel en soms jeneverbes.

De zoetzure balans onderscheidt het van een Franse daube of een Vlaamse carbonnade. Traditionele koks binden het met een plak ontbijtkoek, besmeerd met mosterd en in de saus laten oplossen. Het klinkt excentriek en werkt perfect. De klassieke begeleiders zijn gekookte aardappelen en rode kool met appel.

Voorbereiding
25 min
Bereiding
3 uur
Voor
4 borden
Niveau
Gemiddeld

Ingrediënten

  • 750 g stoofvlees (runderlappen of sukadelappen), in grote blokken
  • 500 g uien (ongeveer 4 grote), in halve ringen
  • 40 g boter
  • 2 eetlepels tarwebloem
  • 400 ml runderbouillon
  • 2 eetlepels rodewijnazijn
  • 2 laurierblaadjes
  • 3 kruidnagels
  • 4 jeneverbessen, licht fijngedrukt (optioneel)
  • 1 plak ontbijtkoek besmeerd met 1 theelepel mosterd, of 1 eetlepel appelstroop
  • Zout en zwarte peper
  • Om te serveren: gekookte aardappelen of puree, rode kool met appel

Bereiding

  1. Haal het vlees een half uur van tevoren uit de koelkast, dep het droog en kruid royaal met zout en peper.
  2. Smelt de helft van de boter in een zware braadpan op hoog vuur en bruin het vlees in porties goed aan. Zet apart.
  3. Zet het vuur lager, voeg de rest van de boter en de uien toe en bak ongeveer 15 minuten al roerend tot ze zacht en goudbruin zijn.
  4. Roer de bloem erdoor en bak een minuut. Voeg de bouillon en azijn toe, schraap alles los wat aan de bodem vastzit en voeg dan laurier, kruidnagel en jeneverbes toe.
  5. Doe het vlees terug. Het vocht moet het vlees er net onder doen staan. Laat met het deksel op een kier op het allerlaagste vuur 2½ tot 3 uur sudderen en roer af en toe.
  6. Leg de laatste 30 minuten de ontbijtkoek bovenop, met de mosterdkant naar beneden, en laat hem oplossen; roer hem erdoor. Haal de laurierblaadjes en kruidnagels eruit, proef en serveer.

Tip van de kok. Sukadelappen (schouder) hebben meer bindweefsel dan gewone runderlappen en geven een zijdezachter resultaat. Vervang in de herfst desgewenst de helft van de bouillon door een donker Nederlands bokbier. Net als snert is hachee de volgende dag lekkerder.

Waar je het in Amsterdam proeft

  • MoedersRozengracht 251, JordaanHachee en suddervlees (langzaam gestoofd rundvlees) zijn huisspecialiteiten.
  • Bistro AmsterdamPrinsengracht 287, JordaanEen bistro aan de gracht met Hollandse klassiekers, waaronder hachee.

Recept 05 · Bijgerecht · sep – jan

Stoofpeertjes Langzaam gestoofde rode peertjes

Harde stoofperen die na twee uur in de pan diep rood worden. Het mooiste op de wintertafel.

Stoofpeertjes: robijnrode gestoofde Hollandse stoofperen in siroop met een kaneelstokje

Het verhaal

Op Nederlandse markten ligt vanaf september een kleine, roodbruine peer die Gieser Wildeman heet. Rauw is hij hard en volkomen onbevredigend. Langzaam gesudderd met kaneel en een beetje suiker wordt hij zacht, geurig en diep robijnrood. De kleur komt tijdens het lange koken van de peer zelf; wijn of bessensap helpt alleen een handje.

Stoofpeertjes zitten tussen een bijgerecht en een dessert in. Ze worden warm geserveerd bij hachee, wild of het kerstgebraad, en de dag erna koud met yoghurt of vanille-ijs. Het is ook het makkelijkste recept in deze gids: schillen, sudderen, wachten.

Voorbereiding
15 min
Bereiding
2 uur 30 min
Voor
4–6 als bijgerecht
Niveau
Makkelijk

Ingrediënten

  • 1 kg stoofperen, bij voorkeur Gieser Wildeman
  • 300 ml rode wijn, of bessensap voor een alcoholvrije versie
  • 300 ml water
  • 75 g suiker
  • 1 kaneelstokje
  • 2 kruidnagels
  • 1 reepje citroenschil

Bereiding

  1. Schil de peren en laat de steeltjes eraan zitten. Laat kleine peren heel en halveer de grotere.
  2. Zet ze in een pan waarin ze net passen. Voeg de wijn, het water, de suiker, kaneel, kruidnagels en citroenschil toe. Het vocht moet het grootste deel van de peren bedekken.
  3. Breng aan de kook en zet het vuur dan zo laag mogelijk. Leg het deksel erop en laat 2 tot 2½ uur sudderen, draai de peren af en toe om, tot ze zacht en diep rood zijn.
  4. Schep de peren eruit. Kook het vocht 5 tot 10 minuten in tot een lichte siroop en giet die terug over de peren.
  5. Serveer warm als bijgerecht, of laat afkoelen in de siroop en serveer als dessert. Ze blijven een week goed in de koelkast.

Tip van de kok. Gewone handperen vallen uiteen, dus zoek op het etiket naar het woord "stoofperen". Weinig tijd? Supermarkten verkopen heel redelijke stoofpeertjes in potten, en niemand aan tafel hoeft het te weten.

Waar je de peren vindt

  • Noordermarkt en Albert CuypmarktJordaan en De PijpGroentekramen op beide markten verkopen Gieser Wildeman-peren los vanaf september tot ongeveer januari.
  • Elke supermarktGroenteafdeling, of potten bij het fruit in blikIn de herfst en winter verkocht in kilozakken als "stoofperen".

Recept 06 · Dessert · okt – begin jan

Oliebollen Oudejaarsavond-donuts

Gefrituurd deeg, poedersuiker en een rij in de kou. Oudejaarsavond telt niet zonder.

Een stapel oliebollen, Hollandse oudejaarsavond-donuts, bestrooid met poedersuiker

Het verhaal

De naam zegt het al: balletjes olie, wat klopt maar ze geen recht doet. Oliebollen zijn gistdeegballen, vaak met rozijnen en appel, gefrituurd en bedolven onder poedersuiker. Een recept voor hun voorloper, de oliekoek, staat in het kookboek De Verstandige Kock uit 1667, en Nederlandse kolonisten krijgen veel eer voor het meenemen van het idee naar Amerika, waar het uiteindelijk een gat kreeg.

Het is een seizoensbedrijf. Kramen (oliebollenkramen) staan vanaf oktober overal in Amsterdam, en op 31 december staan de rijen tot op straat als huishoudens ze bij de dozijn kopen voor middernacht. In de tweede week van januari zijn de meeste kramen weer verdwenen. Ze thuis maken is op zich al een oudejaarsritueel, en een stuk goedkoper.

Voorbereiding
20 min
Rusten
1 uur
Bereiding
30 min
Voor
Ongeveer 20
Niveau
Gemiddeld

Ingrediënten

  • 500 g tarwebloem
  • 2 zakjes (14 g) snelgistende droge gist
  • 25 g fijne suiker
  • 10 g fijn zout
  • 400 ml lauwwarme melk
  • 2 middelgrote eieren
  • 200 g rozijnen en krenten, 15 minuten geweekt in warm water en goed uitgelekt
  • 1 zure appel, geschild en fijn gesneden
  • Rasp van ½ citroen
  • Ongeveer 2 liter zonnebloemolie, om in te frituren
  • Poedersuiker, om te serveren

Bereiding

  1. Meng de bloem, gist en suiker in een grote kom. Voeg de melk en eieren toe en klop 2 tot 3 minuten met een houten lepel tot een glad, dik, elastisch beslag. Klop het zout erdoor.
  2. Schep het goed uitgelekte fruit, de appel en de citroenrasp erdoor. Dek af met een vochtige doek en laat ongeveer een uur op een warme plek staan, tot het beslag in volume is verdubbeld.
  3. Verhit de olie tot 180°C in een diepe, zware pan die niet meer dan een derde vol is. Gebruik een thermometer.
  4. Doop een ijsbolletjeslepel of twee eetlepels in de hete olie, schep dan bolletjes beslag en laat ze voorzichtig zakken. Frituur er vier of vijf tegelijk.
  5. Frituur 5 tot 6 minuten, draai ze één keer om, tot ze overal diep goudbruin zijn. Veel bollen draaien zelf om. Snijd de eerste open om te zien of hij gaar is.
  6. Laat uitlekken op keukenpapier, bestrooi royaal met poedersuiker en eet warm.

Veiligheid en temperatuur. Te koud en de oliebollen zuigen de olie op; te heet en ze verbranden voordat het midden gaar is. Controleer de temperatuur tussen de porties. Laat hete olie nooit onbeheerd, houd een deksel binnen handbereik en laat de olie helemaal afkoelen voordat je de pan verplaatst.

Waar je ze in Amsterdam koopt

  • De Amsterdamse OliebollenkraamBelgiëplein, Nieuw-WestIn 2025 door Oliebollentestonline uitgeroepen tot beste kraam van Noord-Holland en bekend om de inventieve vullingen. Ga vóór de late middag, wanneer de populaire smaken uitverkocht raken.
  • Hartog's VolkorenOmgeving Wibautstraat, OostEen geliefde volkorenbakkerij waarvan de oliebollen zijn aangekondigd van 7 november 2026 tot 31 januari 2027. Verwacht een rij.
  • Bakker's OliebollenkraamSpaarndammerstraat, WesterparkEen familiekraam met tientallen jaren geschiedenis en een eerdere titel als beste van Amsterdam.

Recept 07 · Dessert · Het hele jaar

Appeltaart Hollandse appeltaart

Diep, stevig en naar kaneel geurend. Het ene wat elk Amsterdams café goed doet.

Een hoge punt Hollandse appeltaart met een traliewerk van deeg en slagroom

Het verhaal

Hollandse appeltaart is niet de platte, bladerige taart van Groot-Brittannië of Amerika. Hij is hoog en stevig, met een zachte, boterige bodem die dichter bij zandkoek ligt, een vulling van appelschijfjes, kaneel en rozijnen, en een tralie van deeg bovenop. Hij wordt in een springvorm gebakken en in punten gesneden die hun vorm houden.

Het recept is ouder dan de meeste landen. Een appeltaart staat in Een notabel boecxken van cokeryen, het eerste in het Nederlands gedrukte kookboek, rond 1514. Vijf eeuwen later is het nog steeds de standaardbestelling bij de koffie, altijd met de keuze voor slagroom. Het juiste antwoord is ja.

Voorbereiding
35 min
Rusten
30 min
Bereiding
1 uur 5 min
Voor
Eén taart van 24 cm, 10 punten
Niveau
Gemiddeld

Ingrediënten

Voor de bodem

  • 300 g zelfrijzend bakmeel
  • 200 g koude roomboter, in blokjes
  • 150 g zachte witte basterdsuiker of fijne suiker
  • 1 middelgroot ei, losgeklopt
  • Rasp van ½ citroen
  • Snufje zout

Voor de vulling

  • 1 kg stevige, zure appels (Goudreinet of Elstar)
  • 75 g rozijnen, 15 minuten geweekt in warm water en uitgelekt
  • 50 g suiker
  • 2 theelepels gemalen kaneel
  • 1 eetlepel citroensap
  • 2 eetlepels fijn paneermeel of custardpoeder
  • Slagroom, om te serveren

Bereiding

  1. Wrijf de boter door de bloem, suiker, rasp en zout tot het op grove kruimels lijkt. Voeg driekwart van het ei toe en kneed snel tot een deeg. Wikkel in en laat 30 minuten opstijven in de koelkast.
  2. Verwarm de oven voor op 175°C (160°C heteluchtoven). Beboter een springvorm van 24 cm.
  3. Schil de appels, verwijder de klokhuizen en snijd ze in dikke plakken. Meng ze met de rozijnen, suiker, kaneel en citroensap.
  4. Druk twee derde van het deeg over de bodem en helemaal tegen de rand van de vorm omhoog. Strooi het paneermeel over de bodem om het vocht op te nemen.
  5. Vul met de appels en druk stevig aan. Rol het resterende deeg uit, snijd het in repen en leg die als een tralie over de taart. Bestrijk met de rest van het ei.
  6. Bak 60 tot 70 minuten tot de taart diep goudbruin is. Laat helemaal afkoelen in de vorm voordat je hem losmaakt. Serveer op kamertemperatuur of net lauw, met slagroom.

Tip van de kok. Goudreinet (Belle de Boskoop) is de klassieke Nederlandse bakappel: zuur, stevig en vanaf oktober in de winkel. De taart snijdt alleen netjes als hij helemaal is afgekoeld, dus bak hem 's ochtends voor de middag. Hij blijft drie dagen goed.

Waar je het in Amsterdam proeft

  • Winkel 43Noordermarkt 43, JordaanDe beroemdste punt van de stad, elke dag bij honderden verkocht. Op zaterdag, als de boerenmarkt op het plein staat, moet je rekenen op een rij.
  • Café PapeneilandPrinsengracht 2, JordaanEen bruin café uit 1642 op een van de mooiste grachtenhoeken van de stad, met een appeltaart met een lange reputatie.

Recept 08 · Dessert · Het hele jaar

Poffertjes Kleine boekweitpannenkoekjes

Zo groot als een munt, gemaakt met gist en per dozijn geserveerd onder boter en poedersuiker.

Poffertjes: kleine Hollandse boekweitpannenkoekjes met smeltende boter en poedersuiker

Het verhaal

Poffertjes worden gemaakt van een gistbeslag met boekweitmeel, wat ze een luchtigheid en een vleugje nootachtige frisheid geeft die gewone pannenkoeken missen. Ze worden gebakken in een poffertjespan, een zware pan met rijen ondiepe kuiltjes, en met een vork omgedraaid in een tempo dat kraamhouders jaren kost om onder de knie te krijgen.

Ze horen bij de kermis en de markt. De rondreizende poffertjeskraam, met koperen beslag en spiegels, is sinds de 19e eeuw een vast onderdeel van Nederlandse kermissen. Ze worden het hele jaar verkocht, maar ze komen het best tot hun recht in de winter, uit een papieren bakje gegeten met koude handen.

Voorbereiding
10 min
Rusten
45 min
Bereiding
20 min
Voor
Ongeveer 60, genoeg voor 4
Niveau
Makkelijk

Ingrediënten

  • 125 g boekweitmeel
  • 125 g tarwebloem
  • 1 zakje (7 g) snelgistende droge gist
  • 1 theelepel suiker
  • Snufje zout
  • 350 ml lauwwarme melk
  • 1 middelgroot ei
  • 25 g boter, gesmolten, plus extra voor de pan
  • Om te serveren: koude boter en poedersuiker

Bereiding

  1. Klop de meelsoorten, gist, suiker en zout in een kom door elkaar. Voeg de melk, het ei en de gesmolten boter toe en klop tot een glad beslag.
  2. Dek af en laat 45 minuten op een warme plek staan, tot het oppervlak vol belletjes zit.
  3. Verhit een poffertjespan op middelhoog vuur en bestrijk elk kuiltje met gesmolten boter.
  4. Doe het beslag in een kan of knijpfles en vul elk kuiltje bijna tot de rand.
  5. Na ongeveer 2 minuten, als de randjes zijn gestold en er belletjes verschijnen, draai je ze om met een vork of prikker. Bak nog 1 tot 2 minuten tot ze goudbruin en gerezen zijn.
  6. Serveer meteen met een plakje koude boter erop en een flinke laag poedersuiker.

Tip van de kok. Een poffertjespan is goedkoop en wordt verkocht bij huishoudwinkels als Blokker, dat weer is teruggekeerd in Amsterdam, HEMA en Dille & Kamille. Heb je er geen, laat dan theelepels beslag in een beboterde koekenpan met antiaanbaklaag vallen. De vorm is platter, maar de smaak is hetzelfde.

Waar je ze in Amsterdam proeft

  • The Pancake BakeryPrinsengracht 191, JordaanEen gevestigd pannenkoekenhuis in een 17e-eeuws grachtenpakhuis, met poffertjes en pannenkoeken op ware grootte.
  • Albert CuypmarktAlbert Cuypstraat, De PijpVers uit de pan bij de marktkramen, van maandag tot en met zaterdag. Het papieren bakje en het houten vorkje horen erbij.

Recept 09 · Koekje · sep – 5 dec

Kruidnoten Gekruide Sinterklaaskoekjes

Klein, knapperig, gekruid, en begin december bij handenvol naar kinderen gegooid.

Een kom kruidnoten, kleine gekruide Hollandse Sinterklaaskoekjes, sommige met chocolade bedekt

Het verhaal

De Nederlandse winter heeft al een feest vóór Kerstmis. Sinterklaas arriveert half november met de stoomboot en de viering bereikt op 5 december een hoogtepunt: pakjesavond, wanneer cadeaus worden uitgewisseld met plagerige gedichten. Het eten van het seizoen is op smaak gebracht met speculaaskruiden, een mengsel van kaneel, kruidnagel, nootmuskaat, gember, kardemom en witte peper dat teruggaat op de specerijenhandel.

Kruidnoten zijn de kleine, bolle, knapperige koekjes die vanaf het einde van de zomer in de supermarkt verschijnen, tot jaarlijkse nationale verontwaardiging en enthousiaste nationale aankoop. Veel mensen noemen ze pepernoten. Strikt genomen zijn dat een ander, taaier koekje met anijssmaak, en Nederlanders leggen het verschil je maar al te graag uitgebreid uit. Kruidnoten kosten een half uur en zijn het ideale recept om met kinderen te maken.

Voorbereiding
20 min
Bereiding
18 min
Voor
Ongeveer 80
Niveau
Makkelijk

Ingrediënten

  • 250 g zelfrijzend bakmeel
  • 125 g donkere basterdsuiker
  • 100 g koude boter, in blokjes
  • 2 eetlepels speculaaskruiden
  • Snufje zout
  • 4–5 eetlepels melk

Bereiding

  1. Verwarm de oven voor op 170°C (150°C heteluchtoven) en bekleed twee bakplaten met bakpapier.
  2. Meng de bloem, suiker, kruiden en het zout. Wrijf de boter er met je vingertoppen doorheen tot het op paneermeel lijkt.
  3. Voeg de melk lepel voor lepel toe en kneed kort tot het deeg samenkomt tot een gladde, stevige bal.
  4. Rol het deeg tot balletjes ter grootte van een knikker en leg ze met wat ruimte ertussen op de bakplaten. Druk elk balletje licht aan, zodat het een platte onderkant krijgt.
  5. Bak 15 tot 18 minuten. Ze voelen nog licht zacht aan als ze uit de oven komen en worden knapperig tijdens het afkoelen.
  6. Laat helemaal afkoelen op de bakplaat en bewaar in een luchtdichte trommel, maximaal twee weken.

Tip van de kok. Speculaaskruiden worden in kleine potjes verkocht bij de kruiden in elke supermarkt. Om ze feestelijker te maken, dompel je de afgekoelde koekjes in gesmolten pure of melkchocolade, zoals de meeste supermarktversies tegenwoordig worden verkocht.

Waar je ze vindt

  • Elke supermarkt of HEMASeizoensschap, vanaf het begin van de herfstNaturel, met chocolade bedekt en in een groeiend aantal smaken. Een zak kopen in september mag; het toegeven is optioneel.
  • Intocht van SinterklaasCentrum van Amsterdam, half novemberDe officiële aankomst per boot en de optocht door de stad, waarbij langs de route kruidnoten worden uitgedeeld.

Ingrediënten

Waar je Hollandse winteringrediënten in Amsterdam koopt

Niets in deze gids vraagt om een speciaalzaak. Het zijn alledaagse ingrediënten en elke supermarkt heeft ze, meestal in een seizoensdisplay bij de groenten vanaf oktober. Waar je winkelt bepaalt vooral de kwaliteit van de groente en het vlees.

  • Albert Heijn

    Alles, overal

    De grootste keten, met een filiaal op een paar minuten lopen van de meeste adressen. Zakken gesneden boerenkool, rookworst, spliterwten en kant-en-klare jus zijn wintervoorraad. Meld je in de app aan voor de gratis Bonuskaart; veel schapprijzen gaan ervan uit dat je er een hebt.

  • Jumbo

    Vlees en de weekboodschappen

    Meestal iets goedkoper, met een goede verse vleesafdeling in de grotere filialen. Een betrouwbare bron van sukadelappen voor hachee en varkensribben voor snert.

  • Albert Cuypmarkt

    Groente en fruit, maandag tot en met zaterdag

    De bekendste straatmarkt van de stad, dwars door het midden van De Pijp. Wintergroenten, appels en stoofperen zijn hier goedkoper dan in de supermarkt, en je kunt poffertjes eten terwijl je winkelt.

  • Boerenmarkt op de Noordermarkt

    Biologisch, zaterdag 9:00–16:00

    De Boerenmarkt in de Jordaan is de plek voor knolselderij, boerenkool, prei en winterpeen rechtstreeks van de telers. Kom vóór elf uur en beloon jezelf daarna met appeltaart bij Winkel 43 op de hoek.

  • Je slager in de buurt

    Rookworst en stoofvlees

    Zoek naar het woord slagerij. De verse rookworst van een slager is sappiger en rokerig dan de vacuümverpakte soort, en ze snijden klapstuk of sukadelappen op bestelling. Veel slagers verkopen in de winter ook hun eigen snert per liter.

  • Ekoplaza

    Biologische supermarkt

    Een biologische keten met filialen door de hele stad. De meerprijs waard voor het hoofdingrediënt van een langzaam gegaard gerecht, waarbij je de kwaliteit van het rundvlees of de boter proeft.

Een supermarktwoordenlijst voor winterkoken

Nederlandse etiketten zijn makkelijk als je een dozijn woorden kent. Dit zijn de woorden waar deze gids op leunt.

Nederlandse ingrediënten met uitleg en waar je ze in een supermarkt vindt
NederlandsUitlegWaar zoek je
SpliterwtenGroene gedroogde erwtenGedroogde peulvruchten, bij de rijst
RookworstGerookte worstGekoeld vlees; vegetarische varianten liggen ernaast
BoerenkoolGekrulde koolGroenteafdeling, ook kant-en-klaar gesneden in zakken
ZuurkoolGefermenteerde witte koolGekoelde zakken bij de groenten, of in potten
KnolselderijSelderijknolLos in de groenteafdeling
WinterpeenGrote winterwortelsLos of in kilozakken
Kruimige aardappelenBloemige aardappelenOp de zak staat "kruimig"; "vastkokend" betekent stevig
Spekjes / rookspekSpekblokjes / gerookt spekGekoeld vlees
SukadelappenRundvlees uit de schouder om te stovenVers vlees; "runderlappen" is het magerdere alternatief
OntbijtkoekGekruide koekBrood- en koekafdeling
StoofperenPeren om te stovenFruitafdeling, september tot januari
SpeculaaskruidenKruidenmengsel voor speculaasKruidenrek
BoekweitmeelMeel van boekweitBakafdeling
Zelfrijzend bakmeelBloem met rijsmiddelBakafdeling
BasterdsuikerZachte bruine suiker (wit, licht of donker)Bakafdeling
RoomboterEchte boterZuivel; al het andere is margarine
SlagroomRoom om te kloppenZuivel; onmisbaar bij appeltaart
JusJus om over het vlees te gietenZakjes en pakjes bij de bouillonblokjes

Thuis

Hollands koken in een Amsterdamse keuken

Amsterdamse keukens zijn compact, en de Hollandse winterkeuken past erbij. Voor de meeste van deze gerechten heb je één grote pan en een kookplaat nodig. Een pan snert of hachee op zondag dekt meerdere doordeweekse avonden, en zo hebben Nederlandse huishoudens januari altijd aangepakt.

Elke woning van City Retreat heeft een volledig uitgeruste keuken, met de pannen, messen en ovenschalen al in de kasten op de dag dat je intrekt. Onze expatwoningen en zakelijke verhuur in Amsterdam zijn gemeubileerde woningen met nutsvoorzieningen en wifi inbegrepen in één maandhuur, dus het enige wat je in je eerste week nog hoeft te regelen is het avondeten. Zoek je dichtstbijzijnde supermarkt, koop een rookworst en begin met de stamppot.

Veelgestelde vragen

Hollands winterfood: veelgestelde vragen

Wat eten Nederlanders traditioneel in de winter?

De kern van de Hollandse winterkeuken is dikke erwtensoep (snert), aardappelgerechten die stamppot en hutspot heten en worden geserveerd met rookworst, en langzaam gegaarde rundvleesstoofpotten zoals hachee. De zoete kant van het seizoen loopt van kruidnoten en speculaas voor Sinterklaas op 5 december tot oliebollen op oudejaarsavond, met appeltaart en poffertjes het hele jaar door.

Wat is het verschil tussen stamppot en hutspot?

Stamppot is de algemene term voor aardappelen die samen met een groente worden gestampt. Hutspot is één specifieke stamppot, gemaakt met wortels en uien en verbonden aan het ontzet van Leiden op 3 oktober 1574. Andere leden van de familie zijn boerenkoolstamppot (boerenkool), zuurkoolstamppot (zuurkool) en andijviestamppot (rauwe andijvie).

Wat is rookworst, en wat kan ik er anders voor gebruiken?

Rookworst is een gerookte, U-vormige Nederlandse varkensworst die kant-en-klaar gegaard in elke supermarkt wordt verkocht. Hij hoeft alleen te worden opgewarmd in heet, niet kokend water. Buiten Nederland is een gerookte Poolse kielbasa de beste vervanger. Vegetarische rookworst wordt in Nederlandse supermarkten veel verkocht en past goed bij stamppot.

Wanneer worden oliebollen in Amsterdam verkocht?

Oliebollenkramen staan in Amsterdam gewoonlijk vanaf oktober en verkopen tot begin januari, waarbij een enkele doorgaat tot het eind van de maand. De vraag piekt op 31 december, wanneer de meeste huishoudens ze voor oudejaarsavond kopen. Wil je ze die dag van een bekende kraam, ga dan vroeg of bestel van tevoren.

Kunnen deze gerechten vegetarisch worden gemaakt?

De meeste wel. Stamppot en hutspot werken goed met vegetarische rookworst, een gebakken ei of oude kaas die erdoor wordt geroerd. Snert kan worden gemaakt met groentebouillon, gerookt paprikapoeder en een vegetarische worst. Stoofpeertjes, oliebollen, appeltaart, poffertjes en kruidnoten bevatten geen vlees. Hachee is het moeilijkst aan te passen, al is een versie met grote champignons en dezelfde zoetzure saus het maken waard.

Waar kan ik de ingrediënten in Amsterdam kopen?

Elke Albert Heijn of Jumbo heeft alles uit deze gids, waaronder spliterwten, rookworst, gesneden boerenkool, speculaaskruiden en in het seizoen stoofperen. Voor betere groente en fruit ga je van maandag tot en met zaterdag naar de Albert Cuypmarkt in De Pijp of op zaterdag naar de biologische boerenmarkt op de Noordermarkt. Een slager in de buurt is een bezoek waard voor stoofvlees en verse rookworst.

Heb ik speciaal keukengerei nodig?

Heel weinig. Een grote zware pan volstaat voor de soep, de stoofpotten en de stampers. Voor de appeltaart heb je een springvorm van 24 cm nodig, en voor oliebollen een diepe pan en een thermometer. Het enige speciale item is een poffertjespan, die niet duur is, en een koekenpan kan er ook voor in de plaats. Veel Amsterdamse appartementen hebben een combimagnetron in plaats van een oven op volle grootte; daarin bak je een appeltaart prima op de heteluchtstand.

Welke Hollandse wintergerechten kan ik van tevoren maken of invriezen?

Snert en hachee worden allebei beter na een nacht in de koelkast en kunnen tot drie maanden in de vriezer. Stoofpeertjes blijven een week goed in hun siroop. Stamppot en hutspot eet je het best vers, al bak je restjes de volgende dag prima in boter. Oliebollen en poffertjes moeten binnen enkele minuten na het bakken worden gegeten.

Deze winter naar Amsterdam verhuizen?

City Retreat verhuurt gemeubileerde appartementen in Amsterdam met een volledig uitgeruste keuken, nutsvoorzieningen en wifi inbegrepen. Je huurt met een huurovereenkomst voor onbepaalde tijd, met één kalendermaand opzegtermijn na de initiële periode, en met inschrijving in de BRP op het adres. Bij huurovereenkomsten die ingaan tussen 1 november en 28 februari is de maandhuur 10% lager, waardoor er meer budget overblijft voor oliebollen.

Bekijk beschikbare appartementen Praat met ons team